सात सालको क्रान्तिको सार्थकता

February 16th, 2012

लोकनारायण सुवेदी / एचकेनेपाल डट कम-
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा २००७ सालको परिवर्तनको बिशिष्ठ ऐतिहासिक महत्व रहेको छ। यसलाई आजको आँखाले हेरेर बिस्मृतिको गर्भमा बिल्कुलै धकेलिनु हुँदैन।

त्यो परिवर्तनले नेपालको १०४ बर्षको निरंकूश जहाँनिया राणा शासनलाई अन्त्य गरेर पहिलो पटक देशलाई प्रजातन्त्रको दिशामा अभिमुख गराएको हो। त्यो स्थिति निर्माण गर्नका लागि नेपालका महान अमर शहीद लखन थापादेखि शुरु भएको राणा शासन बिरोधी जन आन्दोलन बिक्रम सम्वत १९९७ सालमा आइपुग्दा त्यो संगठित र सचेतरुपमा उत्कर्षमा पुगेको थियो।

क्रुर राणाहीले सामाजिक परिवर्तन र प्रजातन्त्रको माग गर्ने नेपाल आमाका चारा महान सपूतहरु गंगालाल, दशरथ चन्द, शुक्रराज शास्त्री र धर्मभक्तहरुलाई फाँसीमा झुण्ड्याउने र गोली ठोकेर मार्ने घोर अमानबीय काम गर्‍यो। नागरिक स्वतन्त्रता र जनाधिकार माग्नेलाई यसरी नै दबाइने छ भन्ने दमनकारी सन्देश राणाशाहीले प्रवाह गर्न खोजेको थियो। तर देशको काँचुली फेर्न र नेपाली जनतालाई उन्नतिको शिखरमा पुर्‍याउनका निम्ति हाँसी हाँसी फाँसीमा झुण्डिन र छातीमा तातो गोली थाप्न तयार ती राष्ट्रका अमर बिभूतिहरुले कत्ति पनि बिचलित नभई आफ्नो प्राणको आहुती दिए।

वास्तवमा तिनले देशको निमित्त मर्न मेट्न अग्रसर हुनु पर्दछ भन्ने सन्देश दिए। गंगालाल, दशरथ चन्द, शुक्रराज शास्त्री र धर्मभक्त जस्ता बीर अमर शहीदहरुको त्यो उच्च बलिदानले चार भञ्ज्यांगमा सीमित नेपाली जन आन्दोलन राष्ट्रब्यापी बन्न पुग्यो।

यसरी आन्दोलन बिकसित हुँदै जाने क्रममा नै नेपाल राणा शासनलाई पल्टाएर प्रजातन्त्र ल्याउन नेपाल प्रजा परिषद, नेपाली काग्रेस र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको प्रादुर्भाव भयो। राणा शाहीको त्यो घोर तिमिर अन्धकारमा त्यो शासन सत्तालाई पल्टाउन यस प्रकार राजनीतिक दलहरुको प्रादुर्भाव हुनु कम महत्वपूर्ण दूरगामी कदम थिएन। निरंकूतको अन्धकारलाई लल्कार्दै ती दलहरुले राजनीतिक भूमिका खेलेकै कारणले ०७ सालमा राजनीतिक परिवर्तन आएको हो। भलै राणाशाही बिरुद्ध शुरु भएको त्यो नेपाली जन आन्दोलन आफ्ना अनुभवको आधारमा समग्र सामन्ती ब्यवस्थाकै अन्त्यका लागि बिकसित हुन थाले पछि यो बढ्दो आन्दोलनको ज्वारलाई मत्थर पार्न र रोक्न दिल्लीमा सभ्झौता गरियो। जसले गर्दा ०७ सालको क्रान्ति अधूरो र अपूरो नै रहृयो। त्यो दिल्ली सम्झौतका कारण नै सामन्ती राजतन्त्रले जन आन्दोलकारीहरुका बीचमा खेल्ने र आप्नो ठाउ बनाउने अवसर पायो र जन आन्दोलको उपलब्धीहरुलाई एक एक गर्दै समाप्त पार्ने दिशा ग्रहण गर्‍यो।

जन आन्दोलकारी दलहरुको सत्ता लोलुपता, सुझबुझहीनता र राजतन्त्रको कूटीलता यसो हुनुका आधारहरु थिए। वास्तवमा ०१७ सालको प्रतिगामी कणडले देशमा राजनीतिक आर्थिक, समाजिक तथा सास्कृतिक जुन अधोगति ल्यायो र नेपली जनताले पुनः राजतन्त्रका बिरुद्ध लड्नै पर्ने स्थिति सिर्जना भयो त्यो दिल्ली सम्झौताको भ्रुणमा नै हुर्किएको कुरा थियो भन्ने यथार्थ घटनाक्रमले पुष्टि गरिसकेको छ।

त्यसपछिका तीन दशकमा राजतन्त्रले नेतृत्व गरेको सामन्ती अधिनायकवादी पञ्चायती ब्यवस्थाले नेपाली जनतालाई शोषण, अन्याय, थिचोमिचो गरेर नेपाललाई अधोगतिमा ओरालो लगायो। त्यसको बिरोधमा २०३६ साल, २०४२ साल र निर्णायकरुपमा २०४६ सालमा राजतन्त्र बिरुद्ध संयुक्त जन आन्दोलनहरु चल्दै रहे।

अन्ततः २०४६ सालको ऐतिहासिक परिवर्तनपछि पनि सात साल पछिकै गलत प्रबृत्तिलाई दोहोर्‍याउने काम भयो। जसले गर्दा देशमा द्वन्द मात्रै सिर्जना भएन कथित संबैधानिक राजतन्त्रले पनि संबिधानको घोर उल्लंघन गर्दै स्वेच्छाचारी शासन चलाउन अग्रसर भयो। अत्यन्तै सीमित रुपमा रहेको बहुदलीय लोकतन्त्रलाई पनि अन्तिम प्रहार गरेर समाप्त पार्न खोजियो । तर नेपाली जनताका प्रतिनिधि राजनीतिक दलहरुले रातन्त्रको यो धुर्त्याईलाई राम्ररी बुझेका हुनाले १२बुँदे समझदारी बनाउदै एकीकृत संयुक्त जन आन्दोलन उठाउने गम्भीर प्रयत्न गरे। त्यसले मूर्त रुप पनि लियो।

लाखौलाख जनता राजतन्त्रबिरुद्ध आन्दोलनकारी दलहरुको अगुवाईमा समुद्रको छाल जस्तै सडकमा उत्रिए। वास्तवमा जन महासागर नै आएको थियो त्यतिबेला, जसले गर्दा राजतन्त्र देशको केन्द्रिय राजनीतिबाट बिस्थापित भयो र जनताका प्रतिनिधिहरुको हातमा शासनको बागडोर आयो तर यसलाई अफ्नै बपौति मात्र सम्भिएर त्यसको दुरुपयोग गर्न थालियो र पुनः सात पछिकै प्रबृत्तिको पुनराबृत्ति गर्दै सत्ताको लुछाचुँडीमा लाग्न थालियो।

फलतः संवधान सभाद्वारा निर्धारित समय सीमाभित्र संविधान बन्ने, शान्ति प्रकृया सही टुंगोमा पुग्ने र जनताले राहत र सुरक्षा पाउने भन्ने कुरा नै आज समाप्त प्रायः भएर गएको छ।

अतः आज सात सालदेखिको सामन्ती ब्यवस्थालाई समूलःनष्ट गर्ने र नेपाली राष्ट्र चौतर्फी उन्नतिको ढोका खोल्ने जुन ऐतिहासिक कार्यभार थाँती रहेको छ त्यसलाई जिम्मेवारीका साथ पूरा गर्न बाम तथा लोकतान्त्रिक शक्तिहरुका बीचमा अपूर्वरुपमा एकता, सहकार्य तथा अग्रगामी दृष्टिकोण र ब्यवहारको आवश्यकता छ।

त्यसैले कुटील चालका आधारमा कुर्सीको अबाञ्छित र फोहोरी खेल खेल्न छाडेर जनता र राष्ट्रको हितमा नयाँ संविधान बनाउन सम्पूर्ण ध्यान केन्द्रित गर्दै एकपछि अर्को बिश्वासिला कदमहरुकासाथ अघि बढ्नु पर्ने आजको ज्वलन्त र टड्कारो राष्ट्रिय आवश्यकता छ।

यसबाट बिमुख हुन गएमा सात सालदेखिको नेपाली जनताको अपूरो इच्छा पूरा हुन सक्तैन। सात साल पछिका जस्ता अबाञ्छित गतिबिधिहरु दोहोर्‍याएर कसैले निहीत स्वार्थ सिद्ध गर्न खोज्ला र गर्ला पनि। तर त्यस प्रबृत्तिले नेपाली जनताले खोजेको र रोजेको परिवर्तन आउदैन। हाम्रो र राम्रो संविधान पनि बन्दैन। इतिहासबाट उपयुक्त पाठ सिकेर अघि बढ्न सक्नु र सिक्नु पर्दछ। ०७ सालको परिवर्तनबाट लिनुपर्ने सकारात्मक सन्देश र सार्थकता पनि यही नै हो। यही नै सात सालको क्रान्तिको सार्थक हो।

Recent Videos:

Popularity: 5%

Entry Filed under: News, विचार/विविध

आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस् / Leave a Comment

जरुरी सूचना...
- प्रतिक्रिया लेख्दा कृपया सभ्य भाषाको प्रयोग गर्नुहोला।
- असभ्य र आपत्तिजनक शव्दहरु प्रयोग गरिएको प्रतिक्रियालाई स्थान दिइने छैन।
- यदि नेपाली युनिकोडमा लेख्न चाहनुहुन्छ भने गूगल रोमन टु युनिकोड मा गएर टाइप गरेपछि कपि गरेर तलको कमेन्ट बक्समा पेस्ट गर्नुहोला।

Required

Required, hidden

Some HTML allowed:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <code> <em> <i> <strike> <strong>

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


नेपाली समयः -

पशन तमू @ Twitter

Hong Kong Weather

Subscribe to our videos!


Calendar

April 2019
M T W T F S S
« Feb    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930  

Most Recent Posts

Most Popular in February, 2012

Most Popular Posts

More news....