कोरोनाभाइरसभन्दा घातक ‘फ्लू’ जसले ५ करोडको ज्यान लिएको थियो…

१ सय वर्षअघि। फोटो सौजन्यः @LibraryArchives

स्टीफन डॉलिंग, बीबीसी फ्यूचर

एक सय वर्ष पहिले पहिलो विश्वयुद्धको दौरान लगभग दुई करोड मानिस मारिए। जब युद्धको भुमरीबाट उभ्रिन पाएकै थिएन अचानक अर्को भयानक संकटले घेर्यो, र यो थियो फ्लूका प्रकोप।

‘स्पेनिश फ्लू’ भनेर चिनिने यो महामारी पश्चिमी मोर्चाका साना र भीड सैनिक प्रशिक्षण शिविरमा शुरू भयो। यी शिविरहरुमा र विशेष गरी फ्रान्सको सिमाना नजिकको खानीहरुमा भएका फोहोरका कारण यो रोग द्रुत रूपमा फैलियो।

यो युद्ध नोभेम्बर १९१८ मा अन्त्य भयो, तर भाइरस संक्रमित सेना घर फर्केसंगै अन्य क्षेत्रहरूमा यो रोग फैलियो। यस रोगका कारण धेरै मानिस मरे । ५ देखि १० करोड बीचमा स्पेनी फ्लुबाट मरेको विश्वास गरिएको छ। धेरै महामारी यसको पछि पनि विश्वमा फैलियो, तर त्यस्तो महामारी, यति घातक र व्यापक भएको छैन।

१ सयअघि फैलिएको फ्लू पक्रोप। फोटो सौजन्यः @ahrcpress

निमोनिया सबैभन्दा घातक साबित भयो

कोविड -१९ बाट मरेका धेरै न्यूमोनियाको शिकार भएका व्यक्तिहरू छन् । जसले भाइरससँग लड्न कमजोर शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई हावी बनाउँछ। यो कोविड -१९ र स्पेनिश फ्लू बीच समानता हो। यद्यपि कोविड -१९ संक्रमितहरूको मृत्यु दर स्पेनिश फ्लू भन्दा उल्लेखनीय रूपमा कम छ।

अहिलेसम्म, यस रोगबाट मर्ने धेरैजसो मानिसहरू बूढाबूढी वा रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिहरु छन्। त्यस्ता व्यक्तिहरूमा सजिलै संक्रमण हुन्छ र उनलाई निमोनिया हुन्छ। जसले उसको फोक्सोको क्षमतालाई प्रत्यक्ष असर गर्छ।

१ सय वर्षअघिका स्वास्थ्यकर्मीहरु। फोटो सौजन्यः @CharmedMagnolia

केही क्षेत्रहरू प्रकोपबाट जोगिए

जब स्पेनिश फ्लू फैलियो, विश्वमा हवाई यात्रा भर्खर सुरु भएको थियो। यो मुख्य कारण यो थियो कि त्यस समयमा रोगको प्रकोपबाट विश्वका धेरै देशहरू अछूत नै थिए। त्यतिखेर, यो रोग रेल र डुंगामा यात्रा गर्ने यात्रुहरूमार्फत मात्र फैलिए, त्यसैले यो रोग धेरै बिस्तारै फैलियो।

धेरै ठाउँमा स्पेनिश फ्लू पुग्न धेरै महिना र बर्ष लगायो। जब कि केहि स्थानहरूमा यो रोग लगभग पुग्नै सकेन। एक उदाहरणको रूपमा, अलास्का। यहाँका मानिसहरूले अपनाएका केही आधारभूत विधिहरूको कारणले यो रोग त्यहाँसम्म पुग्न सकेन।

यो रोग अलास्काको ब्रिस्टल खाडी क्षेत्रमा फैलिएन। त्यहाँका मानिसहरूले स्कूलहरू बन्द गरे, सार्वजनिक स्थानमा भीड जम्मा गर्न बन्द गरे र मुख्य सडकबाट गाउँतिर जाने सडकहरू बन्द गरे।

चीन र इटालीमा अहिले कोरोना भाइरस नियन्त्रण गर्न यस्तै तर आधुनिक विधिहरू अपनाइदैछ। भीडले भरिएका ठाउँहरूमा जान मानिसहरूलाई नियन्त्रण गरिएको छ।

फ्लु मास्क। फोटो सौजन्यः @PhotosOfOld

अलग व्यक्ति – अलग भाईरस

डाक्टरहरूले स्पेनिश फ्लूलाई ‘इतिहासमा सब भन्दा ठूलो नरसंहार’ भनेर वर्णन गर्दछन्। यो मात्र होइन कि यति धेरै संख्यामा मारिएका पीडितहरू युवा र पूर्ण रूपमा स्वस्थ थिए।

कोरोना भाइरसबाट ठूलो खतरा बुढाबुढी र पहिलेदेखि नै बिरामी परेका व्यक्तिहरुमा रहेको पाइएको छ। र मृत्यु हुनेहरु अधिकांश ८० वर्षमाथि उमेरका छन्। (बीबीसीको सहयोगमा एचकेनेपाल डट कम)

हङकङमा कोरोनाभाइरस अपडेटः

हङकङमा संक्रमितमृत्यु 
765
4
[table “7” not found /]
देश/क्षेत्र संक्रमितमृत्यु
अमेरिका 🇺🇸200,2694,394
इटाली 🇮🇹110,57413,155
स्पेन 🇪🇸102,1369,053
चीन 🇨🇳 81,5543,312
जर्मनी 🇩🇪75,754848
फ्रान्स 🇫🇷52,1283,523
इरान 🇮🇷47,593
3,036
बेलायत🇬🇧29,4742,352
स्वीट्जरल्याण्ड🇨🇭17,137461
बेल्जियम 🇧🇪13,964 828
नेदरल्याण्ड्स🇳🇱13,6141,173
टर्की🇹🇷 13,531214
अष्ट्रिया🇦🇹10,585146
द. कोरिया 🇰🇷9,887165
क्यानडा 🇨🇦9,017 108
पोर्जुगल🇵🇹 8,251187
ब्राजिल🇧🇷5,916 202
इजरायल🇮🇱 5,59123
स्वीडेन 🇸🇪4,947239
अष्ट्रेलिया 🇦🇺4,86421
नर्वे🇳🇴 4,82843
चेज रिपब्लिक🇨🇿 3,50839
आयरल्याण्ड🇮🇪3,44785
डेनमार्क🇩🇰3,092104
चिली🇨🇱3,03116
मलेसिया 🇲🇾2,908 45
रुस 🇷🇺2,77724
इक्वडोर🇪🇨 2,74893
रोमानिया🇷🇴2,46086
पोल्याण्ड 🇵🇱 2,420 36
लक्जमबर्ग🇱🇺2,31929
फिलिपिन्स 🇵🇭2,31196
जापान 🇯🇵2,17857
पाकिस्तान🇵🇰2,07126
थाइल्याण्ड 🇹🇭1,77112
साउदी अरेबिया🇸🇦 1,72016
इन्डोनेसिया🇮🇩1,677157
भारत 🇮🇳1,63745
फिनल्याण्ड 🇫🇮1,44617
ग्रीस🇬🇷1,41550
दक्षिण अफ्रिका🇿🇦1,3805
मेक्सिको🇲🇽1,09428
आइसल्याण्ड🇮🇸1,0862
पनामा🇵🇦 98924
डोमिनिकन रिपब्लिक🇩🇴 85939
पेरू🇵🇪85218
सिंगापुर 🇸🇬8443
अर्जेन्टिना🇦🇷82020
हङकङ 🇭🇰7654
स्लोभेनिया🇸🇮 75611
सर्बिया🇷🇸74114
क्रोसिया🇭🇷 7156
स्तोनिया🇪🇪7153
डाइमण्ड प्रिन्सेस🚢71210
कोलम्बिया🇨🇴70210
कतार🇶🇦 6341
इजिप्ट 🇪🇬60940
न्युजिल्याण्ड🇳🇿 5891
सं. अरब एमिरेट्स🇦🇪 5703
इराक 🇮🇶54742
मोरक्को🇲🇦 51627
बहराइन🇧🇭5154
अल्जेरिया🇩🇿511 31
लिथुआनिया🇱🇹 4847
अर्मेनिया🇦🇲 4823
युक्रेन🇺🇦48011
हंगेरी🇭🇺44715
लेवनान🇱🇧44611
लाटभिया🇱🇻3760
बोस्निया र हेर्जेगोभिना🇧🇦3548
बुल्गारिया🇧🇬3548
स्लोभाकिया🇸🇰3360
अन्डोरा🇦🇩3346
कोस्टा रिका🇨🇷3142
ट्युनिसिया🇹🇳 3128
ताइवान 🇹🇼3065
उरुग्वे🇺🇾 3041
काजाकिस्तान🇰🇿 2941
कुवेत🇰🇼2660
मोलदोवा🇲🇩2632
उ. मसेडोनिया🇲🇰2596
जोर्डन🇯🇴 2594
सान मारिनो🇸🇲 22422
अल्बानिया🇦🇱 22311
बुर्किना फासो🇧🇫 22212
साइप्रस🇨🇾 2146
लिथोनिया🇱🇹2092
अजेरबइजन🇦🇿 2094
भियतनाम 🇻🇳 1940
रियुनियन1830
ओमन🇴🇲1790
फारो आइल्याण्ड्स🇫🇴1680
आइवरी कोस्ट1651
सेनेगल🇸🇳 162 0
माल्टा🇲🇹1560
घाना🇬🇭 1525
उज्बेकिस्तान🇺🇿 149 2
युक्रेन🇺🇦1455
क्यामरून🇨🇲139 6
क्युबा🇨🇺 1393
होन्डुरस🇭🇳 139 3
ब्रुनेई🇧🇳 1271
श्री लंका 🇱🇰1221
अफगानिस्तान🇦🇫1204
भेनेजुएला🇻🇪 1193
अकुपाई प्यालेस्तिनी क्षेत्र1151
नाइजेरिया🇳🇬 1111
ग्वाडेलूप🇬🇵 1064
काम्बोडिया 🇰🇭 1030
मौरिसस🇲🇺 1103
जर्जिया🇬🇪980
बोलिभिया🇧🇴 963
बेलरुस🇧🇾940
किर्गिजस्तान🇰🇬 940
मार्टिनिक🇲🇶931
मोन्टेनेग्रो🇲🇪 911
मेयोट्ट🇾🇹 820
ट्रिनिडाड र टोबागो🇹🇹 783
रुवाण्डा🇷🇼 700
जिब्राल्टर🇬🇮 650
पराग्वे🇵🇾64 3
लिकटेंस्टीन🇱🇮620
अरुबा🇦🇼 500
बंगलादेश🇧🇩495
मोनाको🇲🇨 460
आइल अफ म्यान🇮🇲 460
केन्या🇰🇪 421
मेडागास्कर🇲🇬 390
मकाउ 🇲🇴380
फ्रेन्च पोलिनेसिया🇵🇫 350
ग्वाटेमाला🇬🇹 341
जमैका🇯🇲 321
युगान्डा30
फ्रेन्च गुयाना🇬🇫280
जाम्बिया🇿🇲 280
बार्बाडोस🇧🇧 260
टोगो🇹🇬25 0
कोसोभो🇽🇰 240
एल साल्वाडोर🇸🇻 240
कोटे डी आइवर230
एन्टिगुआ र बार्बुडा🇦🇬 220
ग्राण्ड प्रिन्सेस🚢210
ग्वेर्नसे🇬🇬 200
इथियोपिया🇪🇹 190
नाइजर🇳🇪 181
जिबूउटी🇩🇯 180
माल्दिभ्स🇲🇻170
हैटी🇭🇹 15 0
जर्सी150
न्यू क्यालेडोनिया🇳🇨 15 0
बहामास🇧🇸 140
तान्जानिया🇹🇿 140
इक्वेटोरियल गुयना🇬🇶 120
मंगोलिया🇲🇳 120
केम्यान आइल्याण्ड🇰🇾 121
नामिबिया🇳🇦 110
ग्रीनल्याण्ड🇬🇱 100
एस्वातिनी90
कुराकाओ🇨🇼 81
गुयाना🇬🇾 81
सेशेल्स🇸🇨 80
सुरिनाम🇸🇷 80
गेबन🇬🇦 61
जिम्बाब्वे🇿🇼 71
काबो वर्डे6 1
बेनिन🇧🇯 60
इरिट्रिया🇪🇷 60
सुडान🇸🇩 51
नेपाल 🇳🇵50
अंगोला🇦🇴 50
फिजी🇫🇯 50
मौरिटानिया🇲🇷 50
सिरिया50
निकारागुआ🇳🇮 40
भुटान🇧🇹40
कङ्गो गणराज्य40
सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिक🇨🇫 30
लाइबेरिया🇱🇷 30
चाड🇹🇩 30
सेन्ट लुसिया🇱🇨 30
भर्जिन आइल्याण्ड🇻🇬 20
गाम्बिया🇬🇲 10
ग्वेर्नसे🇬🇬 10
होली सी🇻🇦 10
सेन्ट भिन्सेन्ट र ग्रेनाडाइन्स🇸🇽 10




Comments

comments

Trending Now : लकडाउनले काठमाडौंसहित देशभर वायुको गुणस्तरमा सुधार
34369